Eerste Melatonine congres

Op 6 november 2015 waren we op het ”Eerste Melatonine congres” in het AMC. Dit congres werd georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Slaap Waak Onderzoek (NSWO) en de Werkgroep Slaap Waaks Stoornissen (SWSW) van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie.

 

Aanleiding voor het congres is de zorg die deze organisaties zich maken rond de exploitante en slecht geïndiceerde inzet van melatonine in Nederland. Ook zíj maken zich zorgen over het te pas en onpas gebruiken van Melatonine soms zelfs bij kwetsbare mensen (kinderen, mensen met beperkingen). Met dit congres wilden zij de eerste aanzet geven voor het opstellen van richtlijnen m.b.t. Melatonine gebruik voor volwassenen en mogelijk adolescenten.

 

Melatonine wordt ingezet bij inslaapstoornissen.

Wanneer spreek men van een inslaapstoornis:

  • aanhoudend en repeterend patroon van laat inslapen (>3 maanden)
  • moeite om ritme naar het conventionele of gewenste tijdstip te verschuiven
  • op vrije dagen is de slaap normaal van lengte en ongestoord
  • op werk/schooldagen moeite met opstaan, te vroeg wakker waardoor slaperig overdag (slaapschuld)
  • vertraagde circadiane markers (DLMO), 24 uurs temperatuur
  • eerste aanpak andere mogelijke oorzaken, angst, stress, zorgen, pesten etc. inadequate slaap hygiëne herstellen (elektronica, onregelmatige bedtijden), Chronische pijn, rusteloze benen, RLS etc Aanpak op deze gebieden had geen succesvol resultaat = slaapprobleem

Bestaande richtlijnen voor Senioren

De richtlijnen die al bestaan betreffen het melatonine gebruik voor senioren. Het is voor deze doelgroep waar al onderzoeken hebben plaatsgevonden. Dit betekent dat er dan ook slechts over déze doelgroep vooralsnog iets gezegd kan worden over de werkzaamheid van Melatonine.

Alvorens melatonine in te zetten om het inslapen (niet het doorslapen) te bevorderen, dient echter eerst gekeken te worden of er effect kan worden bereikt met aanpassingen in de nachtelijke temperatuur van de senior (kou verstoort de slaap) en met chronotherapie (lichttherapie). Beweging overdag en zinvolle dag invulling zijn tevens van groot belang voor een gezonde slaap.

Er zijn slechts 9 studies bekend. Hieronder de conclusies:

 

Doen:

  • Zinvolle dag invulling
  • Beweging (bij voorkeur in de buitenlucht)
  • Juiste licht overdag desgewenst aangepast met chrono therapie
  • Temperatuur in de nacht optimaal (van kou wordt men wakker)
  • Slaap hygiëne (bedtijden passend bij de kalenderleeftijd, geen lange dutjes overdag)
  • Melatonine (alleen bij bewezen inslaap probleem) en niet langer dan 6 weken achtereen (i.v.m. doorslaapproblemen) start laag en tot max 5 mgr.
  • Melatonine geven bij ziekte van Parkinson 5mg.

 

Niet doen:

  • Benzo’s geven
  • Sederende medicatie (bij beiden vergrootte kans op valincidenten en slaap wordt er niet door verbeterd)
  • Vroeger en/of langer op bed
  • Lange dutjes overdag

 

Verder is bekend dat Melatonine toedienen geen effect heeft op Alzheimer. Het is geeft wél een gunstig effect op insomnia en de slaapkwaliteit bij bewezen tekort.

Bij ziekte van Parkinson ziet men significante verbetering van de slaapkwaliteit na 5 mg melatonine. Geen objectieve verbetering van de slaap.

Melatonine kan worden gebruikt voor het resetten van de circadiane klok en is beter dan benzo’s bij ouderen met (gemeten) insomnia en heeft minder bijwerkingen. Slaap hygiëne verbeteren is altijd de eerste stap!

Kinderen

Aanwezigen zagen in Nederland een soms buitensporig gebruik van melatonine bij kinderen. Met name als er sprake is van kinderen met ADHD en autisme, lijkt het zo goed als vanzelf dat er melatonine wordt voorgeschreven door artsen. Enig feitelijk en wetenschappelijk onderbouwing voor dit middel ontbreekt vooralsnog voor deze doelgroep waardoor het in feite arts-afhankelijk kan zijn of en hoeveel melatonine er wordt gegeven. Grote zorg is er over het gebrek aan kennis bij zowel artsen als apothekers m.b.t. Melatonine.

Er is mogelijk een link tussen melatonine en toename van nachtelijk epilepsie bij kinderen, dit zal nog verder onderzocht moeten worden. Of melatonine ook deze invloed kan hebben op mensen met een verstandelijke beperking is nooit onderzocht.

Melatonine meten; zin of onzin?

Eén van de gebruikte methodes om iets over de slaap te willen zeggen, is het meten van de melatonine. Dit meten is een moeizaam proces. Om diverse redenen. De swaps moeten bijvoorbeeld doornat van het speeksel zijn en om het uur worden afgenomen. Dit houdt voor cliënten met een beperking in, dat er vaak en veel in de mond moet worden gewerkt om de swap doornat te krijgen. Dan nóg is het zeer de vraag of je het juiste moment te pakken hebt.

 

Verder geeft een wisselende slaap hygiëne (wisselende bedtijden bijvoorbeeld) al een verstoring op de meting, omdat de tijd van eerste melatonine afgifte = Dimlight Melatonine Onset (DLMO) dan wisselt per nacht. De huidige manier van melatonine meten gaat echter uit van een vast tijdstip van DLMO. Tevens zijn er geen normaalwaardes waaraan gerefereerd kan worden.

 

Er wordt door de onderzoekers die zich richten op melatonine metingen onvoldoende rekening gehouden met de omgevingsfactoren als slaap hygiëne, licht/donker etc aldus de conclusies door de NSWO. Hierdoor wordt essentiële informatie gemist en wordt een melatonine meting mogelijk in een onjuiste context geplaats. Uitspraken over mogelijke melatonine tekorten en/of problemen in melatonine afbraak zijn dan ook eerder speculaties dan feiten, als niet eerst het totaalbeeld onderzocht is.

Herstel van de slaap

Het circadiaanse systeem is te beïnvloeden door:

  • Regelmaat (slaaphygiene)
  • Beweging
  • Licht en donker (blauw licht, elektronica, chronotherapie)
  • Voeding
  • Melatonine

Chronotherapie                                                                                                                                   Chrono, of licht, therapie wordt naast slaap hygiëne herstellen gezien als de meest geschikte interventie om slaap te verbeteren.

Het wordt nu al ingezet bij Jetlag, Delayed sleepfase disorder (DSD) en Advancend sleepfase disorder (ASD)

Bijwerkingen Melatonine

Er leeft bij veel behandelaars en apothekers het idee dat Melatonine onschuldig is (want lichaamseigen) en dat de bijwerkingen nihil zijn. Dit is onjuist. Uit onderzoeken zijn de volgende bijwerkingen geregistreerd:

  • Abnormale dromen
  • Nachtmerries en angst
  • Hoofdpijn/migraine
  • Buikpijn
  • Doorslaapproblemen
  • Hypertensie
  • Huidafwijkingen/ jeuk
  • Schade MT 1&2 receptoren

 Conclusie

Melatonine meten geeft absolute vertekende beelden (want slaap hygiëne is zelden consistent en/of onveranderlijk) waardoor er met terughoudendheid mee moet worden om gegaan. Het zonder meer inzetten van melatonine zonder eerst de slaap hygiene etc te meten en/of herstellen (zie stappen 1 t/m 4) , wordt als onwenselijk en mogelijk zelfs als schadelijk gezien. Zeker in de doelgroepen waarvoor nog geen richtlijnen zijn opgesteld.

 

De actigrafie werd als het meest betrouwbare meetinstrument gezien en als zodanig breed ingezet door aanwezige slaapdeskundigen. Uit deze meting komt een goed beeld van de slaapkwaliteit en mogelijke slaapproblemen. Het is daarbij minimaal belastend voor de cliënt. (Hans Hamburger, voorzitten NSWO/neuroloog Slotervaart)

Vooralsnog zijn er enkel voor senioren richtlijnen voor de inzet van melatonine.

 

De NSWO heeft in dit congres haar zorg uit gesproken over het gebrek aan kennis bij behandelaars en verstrekkers van Melatonine m.b.t. dit middel, de vrije verkrijgbaarheid ervan, het gebrek aan eenduidige en wetenschappelijk gefundeerde richtlijnen en de versnipperde toepassing hiervan.

pineal_glands_in_human_civilizations-1

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: